ఈ పులి వెతుకుతోంది.. తోడు కోసమే

తూర్పుగోదావరి జిల్లాలో వారం రోజులుగా సంచరిస్తున్న పెద్దపులి ప్రస్తుతం గోపాలపురం మండలం కోమటికుంట సమీపంలోని మాతంగమ్మ మెట్ట వద్ద ఉంది. ఆదివారం రాత్రి దేవరపల్లి మండలం కృష్ణంపాలెంలో లేగదూడను చంపింది. 80 మంది సిబ్బందితో అటవీశాఖ రెస్క్యూ ఆపరేషన్ కొనసాగిస్తోంది.

ఈ పులి మెడలో శాటిలైట్ కాలర్ ఉంది. మహారాష్ట్ర నుంచి వచ్చిన 'ఎక్స్‌ప్లోరర్' ఇది. అసలు ఈ పులి ఎక్కడి నుంచి ఎక్కడికి వెళ్తోంది? ఎందుకు ఒకచోట ఆగడం లేదు? దీని లక్ష్యం ఏంటి? అటవీ అధికారులు, వన్యప్రాణి నిపుణులు చెబుతున్న విషయాలు ఆసక్తికరంగా ఉన్నాయి.

వాయవ్యం నుంచి ఆగ్నేయానికి

ఎక్స్‌ప్లోరర్ పుట్టింది మహారాష్ట్రలోని తడోబా–అంధారి పులుల అభయారణ్యంలో. 2025 చివర్లో యుక్తవయసులో అక్కడి నుంచి బయల్దేరింది. ఛత్తీస్‌గఢ్, తెలంగాణ మీదుగా గోదావరి వెంట ఆగ్నేయ దిశగా ప్రయాణించి ఏపీలోకి వచ్చింది. 53 రోజుల్లో 650 కిలోమీటర్లకు పైగా నడిచింది.

దీని దారి మొత్తం గోదావరి నది వెంటే సాగింది. నదీ తీరంలో నీరు, దట్టమైన పొదలు, అటవీ పట్టీలు ఉంటాయి. అందుకే మహారాష్ట్ర నుంచి ఏపీ వరకు గోదావరి తీరం పులులకు సహజ మార్గంగా మారిందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.

ఫిబ్రవరి 6న తూర్పుగోదావరి జిల్లా రాయవరం మండలం కుర్మాపురం వద్ద పొలాల్లో మత్తుమందు ఇచ్చి పట్టుకున్నారు. పుణెకు చెందిన రెస్క్యూ సంస్థ సాయంతో ఈ ఆపరేషన్ చేశారు. శాటిలైట్ కాలర్ అమర్చి ఫిబ్రవరి 14న పాపికొండల జాతీయ ఉద్యానవనంలో వదిలిపెట్టారు.

ఇప్పుడు ఏ దిశలో?

పాపికొండల్లో వదిలినప్పటి నుంచి ఎక్స్‌ప్లోరర్ ఎనిమిది నెలలుగా ఏలూరు, రాజమహేంద్రవరం, కాకినాడ, చింతూరు అటవీ డివిజన్ల మధ్య తిరుగుతోంది. ఏలేరు జలాశయం, రాజవొమ్మంగి, దేవీపట్నం, బుట్టాయగూడెం, జంగారెడ్డిగూడెం అడవులు, పోలవరం ప్రాజెక్టు పరిసరాలు దాని దారిలో ఉన్నాయి.

ఈ నెల 7న గోదావరిని దాటి నది ఉత్తర తీరం నుంచి దక్షిణ తీరానికి వచ్చింది. పోలవరం మండలం మీదుగా తాళ్లపూడి, గోపాలపురం వైపు దక్షిణంగా కదిలింది. 8న దేవరపల్లి మండలం గౌరీపట్నం క్వారీల్లో నక్కింది. ఆ తర్వాత ఇంకా దక్షిణానికి చాగల్లు, నిడదవోలు మండలాల సరిహద్దుల వరకు వెళ్లింది.

ఇక్కడే ఆసక్తికరమైన మలుపు. నిడదవోలు దాటితే గోదావరి డెల్టా. దట్టమైన జనావాసాలు, వరి పొలాలు. అక్కడికి చేరగానే పులి వెనక్కి తిరిగింది. మళ్లీ ఉత్తరంగా కృష్ణంపాలెం మీదుగా మాతంగమ్మ మెట్ట కొండ ప్రాంతానికి చేరింది.

దాక్కునే చోట్లే దారి

ఎక్స్‌ప్లోరర్ ఎంచుకుంటున్న చోట్లు గమనిస్తే ఒక పద్ధతి కనిపిస్తుంది. రాళ్ల క్వారీలు, ఆయిల్‌పామ్ తోటలు, చిన్న కొండలు, మెట్టలు. పగలు ఇలాంటి చోట్ల దాక్కుని విశ్రాంతి తీసుకుంటోంది. రాత్రి వేళల్లో కదులుతోంది.

పులులు సహజంగా పగలు దట్టమైన నీడలో ఉండి, చీకటి పడ్డాక వేటకు వెళ్తాయి. ఆయిల్‌పామ్ తోటలు దానికి అడవిలాంటి నీడను ఇస్తున్నాయి. జనసమ్మర్దం ఎక్కువైన డెల్టా వైపు వెళ్లకుండా వెనక్కి తిరగడం కూడా అదే స్వభావం.

అసలు లక్ష్యం.. తోడు, సొంత రాజ్యం

ఎక్స్‌ప్లోరర్ ఎందుకు తిరుగుతోందన్న దానికి అటవీ అధికారులు రెండు కారణాలు చెబుతున్నారు. ఒకటి సొంత భూభాగం (టెరిటరీ). రెండు తోడు కోసం వెతుకులాట.

పులుల సమాజంలో ఒక నియమం ఉంది. యుక్తవయసుకు రాగానే మగపులి తల్లిని, పుట్టిన ప్రాంతాన్ని వదిలి వెళ్లాల్సిందే. తడోబా లాంటి పులులు ఎక్కువగా ఉన్న అడవుల్లో బలమైన మగపులులు చిన్నవాటిని తరిమేస్తాయి. అలా బయటపడిన పులులు తమకంటూ ఒక ప్రాంతం దొరికే వరకు వందల కిలోమీటర్లు తిరుగుతాయి.

ఎక్స్‌ప్లోరర్ ఇప్పుడు పూర్తిస్థాయి వయోజన పులిగా ఎదిగిందని, సొంత ప్రాంతాన్ని ఏర్పాటు చేసుకుంటూ తోడు కోసం వెతుకుతోందని సీనియర్ అటవీ అధికారి ఒకరు ఇటీవల చెప్పారు.

పాపికొండల్లో ఆడపులి లేదు

ఇక్కడే అసలు సమస్య ఉంది. పాపికొండల అడవుల్లో ఒకప్పుడు చాలా పులులు ఉండేవి. కొన్నేళ్లుగా అక్కడ ఒక్క పులి కూడా లేదు. వంటచెరకు కోసం అడవిలోకి వెళ్లేవారు వేటాడటం, అడవులు తరిగిపోవడమే కారణమని అధికారులు చెబుతున్నారు.

అంటే ఎక్స్‌ప్లోరర్‌కు పాపికొండల్లో చోటు ఉంది కానీ తోడు లేదు. అందుకే అది ఒకచోట నిలవకుండా ఆడపులి వాసన కోసం చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలన్నీ గాలిస్తోందన్నది నిపుణుల అంచనా.

అడవిలో వేట కష్టం.. పశువులు సులువు

దారిలో పశువులపై దాడులు చేయడానికీ కారణం ఉంది. అడవిలో జింకలు, అడవి పందుల్లాంటి వేట జంతువులు తగ్గిపోయాయి. ఊరి పొలాల్లో కట్టేసిన దూడలు, ఆవులు సులువుగా దొరుకుతాయి. ఏప్రిల్ నుంచి ఇప్పటివరకు పోలవరం, దేవీపట్నం, బుట్టాయగూడెం మండలాల్లో పలు పశువులను చంపింది.

అయితే ఇప్పటివరకు ఒక్క మనిషిపైనా దాడి చేయలేదు. సాధారణంగా పులులు మనుషుల జోలికి రావని, మనుషుల అలికిడి వినగానే అవే దూరంగా వెళ్లిపోతాయని అధికారులు చెబుతున్నారు.

ఎక్స్‌ప్లోరర్ ఒక్కటే కాదు

దేశంలో ఇలాంటి సుదీర్ఘ ప్రయాణాలు గతంలోనూ జరిగాయి. మహారాష్ట్రలోని టిపేశ్వర్ అభయారణ్యం నుంచి బయల్దేరిన టీ1సీ1 అనే పులి ఆరు నెలల్లో 1,500 కిలోమీటర్లకు పైగా నడిచింది. రేడియో కాలర్‌తో నమోదైన అత్యంత సుదీర్ఘ ప్రయాణం అదే.

సొంత ప్రాంతం, తోడు, నీరు, కొత్త వేట ప్రాంతం, బలమైన పులి తరిమేయడం.. ఈ ఐదే పులులు ఇలా తిరగడానికి ప్రధాన కారణాలని అప్పట్లో నిపుణులు విశ్లేషించారు. ఎక్స్‌ప్లోరర్ విషయంలో మొదటి రెండే ప్రధానంగా కనిపిస్తున్నాయి.

తర్వాత ఎటు?

గత ఎనిమిది నెలల తీరు చూస్తే ఎక్స్‌ప్లోరర్ మైదానాల్లో ఎక్కువ రోజులు ఉండటం లేదు. జనావాసాలు ఎదురవగానే మళ్లీ కొండలు, అడవుల వైపు తిరుగుతోంది. ఆగస్టులో జంగారెడ్డిగూడెం అడవుల్లో కొన్నాళ్లు స్థిరంగా ఉంది. ప్రస్తుతం ఉన్న మాతంగమ్మ మెట్ట నుంచి మళ్లీ పశ్చిమ దిశగా ఆ అడవుల వైపు లేదా గోదావరి దాటి పాపికొండల వైపు వెళ్లే అవకాశం ఉందని ఈ కదలికలు సూచిస్తున్నాయి.

ఆడపులిని తెచ్చే యోచన

ఎక్స్‌ప్లోరర్‌ను పట్టుకోవడం కంటే దాన్ని ఇక్కడే స్థిరపరచడమే అసలు పరిష్కారమని అటవీశాఖ భావిస్తోంది. ఎక్స్‌ప్లోరర్ ఉన్న ప్రాంతంలోకి ఆడపులులను తీసుకొచ్చి వదలాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కేంద్రానికి ప్రతిపాదనలు పంపింది.

అనుమతులు వస్తే పాపికొండల్లో మళ్లీ పులుల సంతతి పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. అప్పటివరకు తోడు కోసం ఎక్స్‌ప్లోరర్ పయనం కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.

గ్రామాల్లో జాగ్రత్తలు

మైక్, దండోరా ద్వారా గ్రామాల్లో ప్రజలను అప్రమత్తం చేస్తున్నారు. రాత్రి వేళల్లో ఒంటరిగా బయటకు రావద్దని, పశువులను పాకల్లోనే కట్టేయాలని సూచిస్తున్నారు. పులి ఎదురైతే పరుగెత్తకూడదు, వంగకూడదు, వీపు చూపించకూడదు. నిలబడే ఉండి నెమ్మదిగా వెనక్కి అడుగులు వేస్తూ దూరంగా వెళ్లాలి. పులి కనిపిస్తే వెంటనే అటవీశాఖకు సమాచారం ఇవ్వాలని అధికారులు కోరుతున్నారు.