కోస్తా ఆంధ్ర రాజకీయాల్లో ఒక శకం ముగిసింది. మూడు దశాబ్దాలుగా ప్రభుత్వాలను గడగడలాడించిన కాపు ఉద్యమ సేనాని ముద్రగడ పద్మనాభం (73) మంగళవారం సాయంత్రం హైదరాబాద్లోని ఓ ప్రైవేటు ఆస్పత్రిలో చికిత్స పొందుతూ తుదిశ్వాస విడిచారు. కొంతకాలంగా క్యాన్సర్, శ్వాసకోశ సంబంధిత సమస్యలతో బాధపడుతున్న ఆయన మరణవార్తతో గోదావరి జిల్లాల నుంచి కృష్ణా, గుంటూరు దాకా కాపు సామాజికవర్గంలో విషాదఛాయలు అలుముకున్నాయి.
దీక్ష అంటే ముద్రగడ.. ముద్రగడ అంటే దీక్ష!
1953 జనవరి 22న ఉమ్మడి తూర్పుగోదావరి జిల్లా కిర్లంపూడిలో జన్మించిన ముద్రగడ.. 1978లో తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా గెలిచి, ఎన్టీఆర్ క్యాబినెట్లో మంత్రిగా పనిచేశారు. కానీ ఆయన అసలు గుర్తింపు దీక్షలదే. కాపుల కోసం జీవితకాలంలో ఏడుసార్లు ఆమరణ నిరాహార దీక్షలు చేపట్టిన నేత ఆయన.
1988లోనే ఆయన పోరాట పంథా బయటపడింది. తన అనుచరులైన దళిత, బీసీ యువకులను పోలీసులు అరెస్టు చేయగా.. ఉత్తరకంచి పోలీస్ స్టేషన్ ఎదుటే టెంట్ వేసి ఐదు రోజులు బైఠాయించి ఆమరణ దీక్ష ప్రకటించారు. చివరకు అప్పటి సీఎం ఎన్టీఆరే స్వయంగా జోక్యం చేసుకుని ఆ యువకులను బేషరతుగా విడుదల చేయించాల్సి వచ్చింది.
1994లో కాపుల కోసం చేసిన నిరాహార దీక్షతో అప్పటి సీఎం కోట్ల విజయభాస్కరరెడ్డి ప్రభుత్వం దిగివచ్చి.. కాపు విద్యార్థులకు ఆర్థిక ప్రయోజనాలు కల్పిస్తూ జీవో నం.30 జారీ చేసింది. దీక్షతో ప్రభుత్వం చేత జీవో ఇప్పించుకున్న నేతగా ముద్రగడ అప్పుడే చరిత్ర సృష్టించారు.
రాష్ట్రాన్ని కుదిపేసిన తుని గర్జన
2016 జనవరి 31.. ఏపీ రాజకీయ చరిత్రలో మర్చిపోలేని రోజు. కాపులను బీసీల్లో చేర్చాలన్న డిమాండ్తో తుని సమీపంలోని వి.కొత్తూరు మైదానంలో ముద్రగడ నేతృత్వంలో ‘కాపు ఐక్య గర్జన’ సభ జరిగింది. లక్షలాది మంది తరలివచ్చిన ఆ సభలో.. “సమావేశాలు కాదు, ప్రత్యక్ష ఉద్యమానికి దిగుదాం పదండి” అని ముద్రగడ పిలుపునివ్వడంతో జనం జాతీయ రహదారిపైకి, రైలు పట్టాలపైకి పోటెత్తారు. ఆ ఉద్రిక్తతల్లో రత్నాచల్ ఎక్స్ప్రెస్ రైలు దగ్ధమైంది. రెండు పోలీస్ స్టేషన్లు, పదుల సంఖ్యలో కార్లు, వందలాది ద్విచక్ర వాహనాలు అగ్నికి ఆహుతయ్యాయి. ఆ ఘటన దేశవ్యాప్తంగా హెడ్లైన్స్ అయింది.
అక్కడితో ఆగలేదు.. “నా చావు తర్వాతైనా రిజర్వేషన్ ఇచ్చి తీరాలి” అంటూ భార్యతో కలిసి కిర్లంపూడిలో ఆమరణ దీక్షకు కూర్చున్నారు. అరెస్టు చేసి జైల్లో పెట్టినా దీక్ష ఆపేది లేదని ప్రకటించి ప్రభుత్వానికి ముచ్చెమటలు పట్టించారు. తుని కేసులు ఆయన్ను చివరి వరకూ వెంటాడాయి.. అయినా ఆయన ఏనాడూ వెనక్కి తగ్గలేదు.
మాట కోసం పేరే మార్చుకున్న మొండితనం
2024 ఎన్నికల్లో పిఠాపురంలో పవన్ కళ్యాణ్ను ఓడిస్తానని సవాల్ చేసిన ముద్రగడ.. ఓడిపోతే పేరు మార్చుకుంటానని శపథం చేశారు. పవన్ గెలవడంతో ఇచ్చిన మాట ప్రకారం అధికారికంగా ‘ముద్రగడ పద్మనాభరెడ్డి’గా పేరు మార్చుకున్నారు. రాజకీయాల్లో మాటకు కట్టుబడే ఇలాంటి నేతలు ఎందరుంటారు?
కాపు ఉద్యమానికి ఇక దిక్కెవరు?
ఇప్పుడు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా వినిపిస్తున్న అతిపెద్ద ప్రశ్న ఇదే. కాపు నేతలు అధికార పక్షంలోనూ, ప్రతిపక్షంలోనూ చాలామందే ఉన్నారు. డిప్యూటీ సీఎం స్థాయిలో పవన్ కళ్యాణ్ ఉన్నారు. కానీ పదవులు పక్కనపెట్టి.. పోలీస్ స్టేషన్ ముందు టెంట్ వేసి.. భార్యతో సహా దీక్షకు కూర్చుని.. ప్రభుత్వాలతో నేరుగా తలపడే నాయకుడు ఎవరు? ఉద్యమం అంటే ప్రకటనలు కాదు.. త్యాగం. ఆ త్యాగానికి సిద్ధపడే నాయకత్వం ప్రస్తుతం కనిపించడం లేదన్నది విశ్లేషకుల మాట.
విజయవాడ, గుంటూరు రాజకీయాలపై ఎఫెక్ట్?
కృష్ణా, గుంటూరు, ఉభయ గోదావరి జిల్లాల్లో కాపు ఓటు బ్యాంక్ ఫలితాలను శాసించే స్థాయిలో ఉంటుంది. ముద్రగడ లేని ఖాళీని భర్తీ చేసేందుకు ప్రధాన పార్టీలన్నీ కొత్త వ్యూహాలతో సిద్ధమవుతున్నాయి. 2029 ఎన్నికల నాటికి కాపు రాజకీయం ఏ మలుపు తిరుగుతుందో చూడాలి.
ఒక్కటి మాత్రం నిజం. దీక్షలతో ప్రభుత్వాలను వణికించిన ఆ గొంతు ఇక వినిపించదు. కానీ ఆయన లేవనెత్తిన ప్రశ్న మాత్రం సజీవంగానే ఉంది: కాపుల కోసం ఇక రోడ్డెక్కేదెవరు?