నీళ్ల కోసం పాకిస్థాన్ గోల.. భారత్ మాత్రం “నో ఛాన్స్!”

న్యూఢిల్లీ: భారత్–పాకిస్థాన్ మధ్య మరోసారి నీళ్ల పంచాయితీ ముదిరింది. పాకిస్థాన్‌కు నీటి విషయంలో అనుకూలంగా వచ్చిన తాజా తీర్పును భారత్ తేల్చిచెప్పింది. “ఆ తీర్పు మాకు వర్తించదు” అంటూ సూటిగా తిరస్కరించింది. దీంతో ఇప్పటికే ఉద్రిక్తంగా ఉన్న రెండు దేశాల మధ్య నదీ జలాల అంశం మరోసారి హాట్ టాపిక్‌గా మారింది.

అసలు ఏం జరిగింది?

భారత్, పాకిస్థాన్ మధ్య నదుల నీటిని ఎలా ఉపయోగించుకోవాలనే విషయంలో 1960లో ఒక ఒప్పందం జరిగింది. దాని ప్రకారం సింధు నదీ వ్యవస్థలోని నదుల నీటిని రెండు దేశాలు ఉపయోగించుకునే విధానం నిర్ణయించారు.

ఈ ఒప్పందం దాదాపు 60 ఏళ్లకు పైగా రెండు దేశాల మధ్య కొనసాగింది. యుద్ధాలు జరిగినా, సంబంధాలు దెబ్బతిన్నా కూడా ఈ నీటి ఒప్పందం కొనసాగింది. కానీ ఇప్పుడు పరిస్థితి పూర్తిగా మారిపోయింది.

పాకిస్థాన్‌కు ఎందుకంత టెన్షన్?

పాకిస్థాన్ వ్యవసాయానికి సింధు నదీ వ్యవస్థ నీళ్లు చాలా కీలకం. పాకిస్థాన్‌లో సాగు చేసే భూముల్లో దాదాపు 80 శాతం వరకు ఈ నదీ వ్యవస్థ నీటిపై ఆధారపడుతున్నాయి. అందుకే భారత్‌లో నదులపై ఆనకట్టలు, విద్యుత్ ప్రాజెక్టులు నిర్మిస్తే పాకిస్థాన్ ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తోంది.

ముఖ్యంగా జమ్మూకశ్మీర్‌లో భారత్ నిర్మిస్తున్న రాట్లే జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టు విషయంలో రెండు దేశాల మధ్య చాలా కాలంగా గొడవ నడుస్తోంది.

పాకిస్థాన్ వాదన ఏంటంటే.. భారత్ నదిపై ప్రాజెక్టులు నిర్మించడం వల్ల తమకు వచ్చే నీటి ప్రవాహంపై ప్రభావం పడొచ్చని.

భారత్ మాత్రం తమ ప్రాజెక్టులు నిబంధనలకు లోబడే ఉన్నాయని చెబుతోంది.

ఇప్పుడు కొత్తగా ఏం జరిగింది?

ఈ వివాదం హేగ్‌లోని అంతర్జాతీయ మధ్యవర్తిత్వ న్యాయమండలి వరకు వెళ్లింది.

ఆ న్యాయమండలి ఆగస్టు 31న కీలక నిర్ణయం ఇచ్చింది. సింధు నదీ నీటి ఒప్పందం ఇంకా అమల్లోనే ఉందని పేర్కొంది. భారత్ ఆ ఒప్పందాన్ని తాత్కాలికంగా నిలిపివేయడానికి సరైన కారణం లేదని చెప్పింది.

అంతేకాదు, రాట్లే ప్రాజెక్టులోని కొన్ని నిర్మాణ పనులపై కూడా పరిమితులు విధించింది. ఈ అంశంపై ప్రపంచ బ్యాంకు నియమించిన ఒక తటస్థ నిపుణుడు పరిశీలన చేయనున్నాడు. ఆయన నిర్ణయం 2027 జూలై నాటికి రావాల్సి ఉంది.

భారత్ మాత్రం ఒక్క మాటతో తిరస్కరించింది!

ఇదే ఇప్పుడు అసలు హాట్ పాయింట్.

తీర్పు వచ్చిన తర్వాత భారత్ దాన్ని అంగీకరించలేదు. ఈ కేసును విచారించే అధికారం ఆ న్యాయమండలికి లేదని భారత ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.

అంటే సింపుల్‌గా చెప్పాలంటే..

“మీరు తీర్పు ఇచ్చినా.. అది మాకు వర్తించదు. మా నిర్ణయాలపై మీరు తీర్పు చెప్పలేరు” అన్నది భారత్ వైఖరి.

భారత్ ఇప్పటికే సింధు జలాల ఒప్పందాన్ని తాత్కాలికంగా నిలిపివేసింది. ఆ నిర్ణయంలో ఎలాంటి మార్పు లేదని కూడా స్పష్టం చేసింది. భవిష్యత్తులో కూడా ఈ న్యాయమండలి ఇచ్చే నిర్ణయాలు భారత్ చేపట్టే ప్రాజెక్టులపై ప్రభావం చూపవని న్యూఢిల్లీ తెలిపింది.

పహల్గామ్ తర్వాత నీళ్ల పంచాయితీ

ఈ మొత్తం వ్యవహారం పహల్గామ్ ఉగ్రదాడి తర్వాత మరింత వేడెక్కింది.

2025 ఏప్రిల్‌లో పహల్గామ్‌లో జరిగిన దాడిలో 26 మంది మరణించారు. ఈ దాడికి పాకిస్థాన్‌కు చెందిన ఉగ్రవాదుల ప్రమేయం ఉందని భారత్ ఆరోపించింది. పాకిస్థాన్ మాత్రం ఆ ఆరోపణలను తిరస్కరించింది.

దాడి తర్వాత భారత్ పాకిస్థాన్‌పై పలు చర్యలు తీసుకుంది. అందులో భాగంగా సింధు జలాల ఒప్పందాన్ని కూడా తాత్కాలికంగా నిలిపివేసింది. అప్పటి నుంచి రెండు దేశాల మధ్య నీళ్లు కూడా ఒక పెద్ద రాజకీయ అంశంగా మారాయి.

ఇక ముందు ఏం జరుగుతుంది?

ఇప్పుడు పరిస్థితి మరింత ఆసక్తికరంగా మారింది.

ఒకవైపు పాకిస్థాన్ ఈ తాజా తీర్పును తమకు అనుకూలంగా చూస్తోంది. మరోవైపు భారత్ మాత్రం ఆ తీర్పునే అంగీకరించడం లేదు.

అందుకే ఈ గొడవ ఇక కేవలం “ఎవరికి ఎంత నీళ్లు?” అనే ప్రశ్నకు పరిమితం కాకపోవచ్చు.

భారత్ తన నదులపై ఎలాంటి ప్రాజెక్టులు నిర్మించుకోవచ్చు? పాకిస్థాన్‌కు ఎంత నీరు వెళ్లాలి? అంతర్జాతీయ సంస్థలు ఈ విషయంలో ఎంతవరకు జోక్యం చేసుకోవచ్చు? అనే ప్రశ్నలు ఇప్పుడు ముందుకు వచ్చాయి.

ఒకప్పుడు యుద్ధాల మధ్య కూడా కొనసాగిన భారత్–పాకిస్థాన్ నీటి ఒప్పందం ఇప్పుడు రెండు దేశాల మధ్య మరో పెద్ద పంచాయితీగా మారింది.