అమరావతి ఓఆర్ఆర్.. మూడేళ్లలో అవుతుందా?

అమరావతి ఔటర్ రింగ్ రోడ్డు (ఓఆర్ఆర్)కు ఎన్‌హెచ్‌ఏఐ టెండర్లు పిలిచింది. నవంబర్ 18 వరకు బిడ్లు వేయొచ్చు. ఒక్కో ప్యాకేజీని మూడేళ్లలో పూర్తి చేయాలని నిబంధన పెట్టింది.

కానీ ఈ ప్రాజెక్టుకు అసలు పరీక్ష టెండర్లు కాదు, భూసేకరణ. ఐదు జిల్లాలు, వేల ఎకరాలు, వందల మంది రైతులు. భూమి చేతికి రాకుండా ఒక్క కిలోమీటరు రోడ్డు కూడా పడదు.

పైగా భూసేకరణ నోటిఫికేషన్లకు గడువు దగ్గరపడుతోంది. ఇంతకీ భూసేకరణ ఎక్కడి వరకు వచ్చింది? రైతులకు ఎంత పరిహారం వస్తుంది? పూర్తి వివరాలు ఇవి.

ఎంత భూమి కావాలి?

ఓఆర్ఆర్ కోసం దాదాపు 7,400 ఎకరాలు సేకరించాలని ఎన్‌హెచ్‌ఏఐ తాజాగా ప్రతిపాదించింది. భూసేకరణకు రూ.5,315 కోట్లు ఖర్చవుతుందని అంచనా.

ఈ అంకె మొదటి నుంచీ ఇలా లేదు. వెడల్పు, అలైన్‌మెంట్ మార్పులతో మారుతూ వచ్చింది. ఈ ఏడాది ప్రారంభంలో వచ్చిన గెజిట్లలో ఎన్టీఆర్ జిల్లాలో 1,416 హెక్టార్లు, కృష్ణా జిల్లాలో 1,111 హెక్టార్లు, గుంటూరు జిల్లాలో 2,342 హెక్టార్లు చూపారు.

పదివేల ఎకరాలకు పైగా వ్యవసాయ భూమి పోతుందని రైతు సంఘాలు అంచనా వేశాయి.

ఏ గ్రామాల్లో?

ఐదు జిల్లాల్లోని 23 మండలాల్లో భూసేకరణ జరుగుతోంది. తాజా ప్రణాళిక ప్రకారం దాదాపు 97 గ్రామాలు ప్రభావితమవుతాయి.

ఎన్టీఆర్ జిల్లా: కంచికచర్ల, వీరులపాడు, జి.కొండూరు, మైలవరం మండలాల్లోని 18 గ్రామాలు. ఇక్కడ 1,798 సర్వే నంబర్లలో భూమి తీసుకుంటున్నారు.

కృష్ణా జిల్లా: గన్నవరం, బాపులపాడు, ఉంగుటూరు, కంకిపాడు, తోట్లవల్లూరు మండలాలు.

ఏలూరు జిల్లా: ఆగిరిపల్లి మండలం.

గుంటూరు జిల్లా: మంగళగిరి, తాడికొండ, మేడికొండూరు, కొల్లిపర, తెనాలి, వట్టిచెరుకూరు, దుగ్గిరాల, చేబ్రోలు సహా 11 మండలాల్లోని 40 గ్రామాలు. ఒక్క ఈ జిల్లాలోనే దాదాపు 6 వేల ఎకరాలు పోతాయని రైతు సంఘాల అంచనా.

పల్నాడు జిల్లా: అమరావతి మండలంలో దిడుగు, నెమలికల్లు గ్రామాల్లో 565.87 ఎకరాలు, పెదకూరపాడు మండలంలోని ఏడు గ్రామాల్లో 607.48 ఎకరాలు. ఈ రెండు మండలాల్లోనే 990 మంది రైతుల భూములు పోతున్నాయి. వీటిలో పట్టా, ప్రభుత్వ, అసైన్డ్, ఈనాం భూములు ఉన్నాయి.

భూసేకరణ ఎలా జరుగుతుంది?

జాతీయ రహదారుల కోసం భూసేకరణ రెండు దశల్లో జరుగుతుంది.

మొదటి దశలో సెక్షన్ 3ఏ కింద ప్రాథమిక నోటిఫికేషన్ ఇస్తారు. ఏ సర్వే నంబర్లలో ఎంత భూమి తీసుకోవాలనుకుంటున్నారో అందులో ప్రకటిస్తారు.

ఆ తర్వాత 21 రోజుల పాటు రైతుల నుంచి అభ్యంతరాలు తీసుకుంటారు. జాయింట్ కలెక్టర్లు వాటిని పరిశీలించి, రాతపూర్వకంగా జవాబిస్తారు. ఆ తర్వాత క్షేత్రస్థాయిలో సర్వే చేసి పెగ్ మార్కింగ్ చేస్తారు.

రెండో దశలో సెక్షన్ 3డీ కింద తుది ప్రకటన వస్తుంది. భూమి కచ్చితమైన విస్తీర్ణం, సరిహద్దులు అందులో ఉంటాయి. ఈ ప్రకటన తర్వాతే భూమి అధికారికంగా ప్రభుత్వానిది అవుతుంది, పరిహారం చెల్లింపు ప్రక్రియ మొదలవుతుంది.

ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉంది?

ఐదు జిల్లాల్లోనూ మొదటి దశ 3ఏ నోటిఫికేషన్లు వచ్చాయి. పల్నాడు జిల్లాతో మొదలై, ఈ ఏడాది జనవరి 5న ఎన్టీఆర్ జిల్లాకు నోటిఫికేషన్ వచ్చింది.

అభ్యంతరాల స్వీకరణ పూర్తయింది. ఇప్పుడు అందరూ తుది ప్రకటన (3డీ) కోసం ఎదురుచూస్తున్నారు. మార్చి నాటికి 11 గ్రామాల్లో 40 శాతం ప్రాథమిక పనులే పూర్తయ్యాయి.

ఇక్కడే అసలు చిక్కు ఉంది. చట్ట ప్రకారం 3ఏ నోటిఫికేషన్ ఇచ్చిన ఏడాదిలోగా 3డీ ప్రకటన రావాలి. లేకపోతే ఆ నోటిఫికేషన్ రద్దవుతుంది, మళ్లీ మొదటి నుంచి ప్రక్రియ మొదలుపెట్టాలి.

పల్నాడు నోటిఫికేషన్ గత ఏడాది చివర్లోనే వచ్చింది. కాబట్టి ఆ జిల్లాతో మొదలుపెట్టి ఒక్కో జిల్లా గడువు ముంచుకొస్తోంది.

పరిహారం ఎంత?

భూసేకరణ చట్టం-2013 సెక్షన్ 26(1) ప్రకారం పరిహారం లెక్కిస్తారు. గత మూడేళ్లలో సమీప ప్రాంతాల్లో జరిగిన అమ్మకాల్లో ఎక్కువ ధరలను ఆధారంగా తీసుకుంటారు.

ఈ లెక్కన మార్కెట్ విలువకు 4 నుంచి 6 రెట్ల వరకు పరిహారం వస్తుందని ప్రభుత్వం చెబుతోంది.

పరిహారం విషయంలో అభ్యంతరం ఉన్నవారు ఆర్బిట్రేషన్‌కు వెళ్లే అవకాశం ఉంది. భూసేకరణపై అభ్యంతరం, పరిహారంపై వివాదం రెండూ వేర్వేరు దశలని రైతులు గుర్తుంచుకోవాలి.

రైతుల సమస్యలు పరిష్కరించేందుకు కేంద్ర మంత్రి పెమ్మసాని చంద్రశేఖర్ నేతృత్వంలో ముగ్గురు సభ్యుల కమిటీ వేశారు.

రైతులు ఏమంటున్నారు?

"మేం ప్రాజెక్టుకు వ్యతిరేకం కాదు, న్యాయమైన పరిహారం కావాలి" ఇదే చాలామంది రైతుల మాట.

కంచికచర్ల తహసీల్దార్ కార్యాలయం ముందు రైతులు ధర్నా చేశారు. తమ డిమాండ్లతో విజయవాడ ఎంపీ కేశినేని శివనాథ్‌కు వినతిపత్రం ఇచ్చారు.

బహిరంగ మార్కెట్ విలువకు నాలుగు రెట్లు పరిహారం ఇవ్వాలన్నది వారి ప్రధాన డిమాండ్. కొందరు ఆరు రెట్లు అడుగుతున్నారు.

తమ భూములు సీఆర్డీఏ, అమరావతి పరిధిలో ఉన్నందున వాటిని అభివృద్ధికి అవకాశమున్న ప్రాంతంగా గుర్తించాలని కోరుతున్నారు. సమీప ఇళ్ల స్థలాల రిజిస్ట్రేషన్ విలువల ఆధారంగా ధర నిర్ణయించాలని అడుగుతున్నారు. ఓఆర్ఆర్‌లో పోతున్న భూములపై ఉన్న రుణాలు మాఫీ చేయాలని డిమాండ్ చేస్తున్నారు.

రిజిస్ట్రేషన్ శాఖ విలువకు, బయట మార్కెట్ ధరకు చాలా తేడా ఉందని రైతులు చెబుతున్నారు. భూమి పోతే అదే ప్రాంతంలో మళ్లీ కొనడం అసాధ్యమని, ప్రత్యామ్నాయ భూమి చూపాలని కోరుతున్నారు.

ఏడాదికి మూడు పంటలు పండే సారవంతమైన భూములు పోతున్నాయని కంచికచర్ల ప్రాంత రైతులు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. చిన్న, సన్నకారు రైతుల్లో చాలామంది తమ మొత్తం భూమినీ కోల్పోతున్నారని రైతు సంఘాలు అంటున్నాయి.

గ్రామసభలు పెట్టి రైతుల సమ్మతి తీసుకోవాలని, లేకపోతే ఆందోళనలు ఉద్ధృతం చేస్తామని రైతు సంఘం, వ్యవసాయ కార్మిక సంఘం, కౌలు రైతుల సంఘం హెచ్చరించాయి.

వెడల్పుపైనా వివాదం

ఓఆర్ఆర్‌ను మొదట 140 మీటర్ల వెడల్పుతో ప్రతిపాదించారు. జనవరి 5న వచ్చిన సవరించిన గెజిట్‌లో కొన్నిచోట్ల 250 మీటర్లకు పెంచారు. దీంతో రైతుల్లో ఆందోళన మరింత పెరిగింది.

వెడల్పును 70 మీటర్లకు తగ్గించాలని రైతులు డిమాండ్ చేస్తున్నారు.

మూడేళ్లలో అవుతుందా?

టెండర్ నిబంధనలో ఉన్న మూడేళ్లు ఈ రోజు నుంచి కాదు, నిర్మాణం మొదలైన రోజు నుంచి లెక్కిస్తారు. బిడ్ల పరిశీలన, ఒప్పందాలు పూర్తయి పనులు మొదలయ్యేసరికి 2027 వస్తుంది. అన్నీ అనుకున్నట్టు జరిగినా ఓఆర్ఆర్ 2030కి ముందు రావడం కష్టమే.

నోటిఫికేషన్ల గడువు ముగిసేలోగా తుది ప్రకటనలు ఇవ్వాలి. పరిహారంపై రైతులను ఒప్పించాలి. ఈ రెండూ సజావుగా జరిగితేనే కాంట్రాక్టర్లకు భూమి అప్పగించి పనులు మొదలుపెట్టగలరు.

భూసేకరణ ఎంత వేగంగా పూర్తయితే ఓఆర్ఆర్ అంత త్వరగా వస్తుంది. రైతులకు న్యాయం చేయకుండా ముందుకెళ్తే కోర్టు కేసులు, ఆందోళనలతో ప్రాజెక్టు మరింత ఆలస్యమయ్యే ప్రమాదం ఉంది.

భూమి కోల్పోతున్న రైతులు తమ సర్వే నంబరు ఏ నోటిఫికేషన్‌లో ఉందో తహసీల్దార్ కార్యాలయంలో గానీ, జాయింట్ కలెక్టర్ కార్యాలయంలో గానీ సరిచూసుకోవాలి. పరిహారం లెక్కింపు వివరాలు రాతపూర్వకంగా తీసుకోవాలి.