భారతదేశంలో టెలిగ్రామ్ యాప్ తాత్కాలిక నిషేధానికి గురికావడం వెనుక అసలు కథ ఇప్పుడు ఒక్కొక్కటిగా బయటకు వస్తోంది. జూన్ ఇరవై ఒకటిన జరగనున్న నీట్ యూజీ రీ-ఎగ్జామినేషన్ భద్రతను దృష్టిలో ఉంచుకుని కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ కఠిన నిర్ణయం తీసుకున్న సంగతి తెలిసిందే. అయితే, అసలు టెలిగ్రామ్ వేదికగా నీట్ క్వశ్చన్ పేపర్లు ఎలా లీక్ అయ్యాయి? దేశవ్యాప్తంగా లక్షలాది మంది విద్యార్థులను గందరగోళానికి గురిచేసిన ఆ డిజిటల్ స్కామ్ వెనుక ఉన్న టెక్నిక్స్ ఏంటి? సైబర్ క్రైమ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ వర్గాల నుంచి అందిన విశ్వసనీయ సమాచారం ప్రకారం ఆ ఆసక్తికరమైన వివరాలు ఇక్కడ చూద్దాం.

ఈ నెట్‌వర్క్ నడిపిన కేటుగాళ్లు ప్రధానంగా టెలిగ్రామ్‌లోని మెసేజ్ ఎడిటింగ్ ఫీచర్‌ను తమకు అనుకూలంగా మార్చుకుని పెద్ద కుట్రకు తెరలేపారు. ఎగ్జామ్ జరగడానికి ఒక రోజు ముందే, అంటే రాత్రి సమయంలో టెలిగ్రామ్ సీక్రెట్ గ్రూప్‌లో ఒక సాధారణ హాయ్ లేదా ఆల్‌ ది బెస్ట్ అనే టెక్స్ట్ మెసేజ్ పెడతారు. అప్పుడు ఆ మెసేజ్ పక్కన టైమ్ అలాగే రికార్డ్ అవుతుంది. మరుసటి రోజు ఎగ్జామ్ ముగిసిన తర్వాత ఒరిజినల్ క్వశ్చన్ పేపర్ బయటకు రాగానే, నిందితుడు నిన్న రాత్రి పెట్టిన ఆ పాత మెసేజ్‌ను ఎడిట్ చేసి, ఆ ఖాళీలో ఈ ఒరిజినల్ క్వశ్చన్ పేపర్ ఫోటోలను అప్‌లోడ్ చేస్తాడు. టెలిగ్రామ్‌లో మెసేజ్ ఎడిట్ చేసినా అది పాత టైమ్‌నే చూపిస్తుంది కాబట్టి, పరీక్షకు ముందే పేపర్ లీక్ అయిపోయిందని నమ్మి విద్యార్థులు, తల్లిదండ్రులు నిందితులు అడిగినంత డబ్బులు ఇవ్వడానికి లైన్ కడుతున్నారు.

దీనితో పాటు నిందితులు ఎగ్జామ్ పేపర్స్ అమ్మడానికి ఓపెన్ గ్రూప్స్ కాకుండా, ప్రత్యేకమైన లింక్-ఓన్లీ ప్రైవేట్ ఛానల్స్ క్రియేట్ చేశారు. ఈ ఛానల్స్ లింకులను ఇన్స్టాగ్రామ్, ఎక్స్ వంటి ఇతర సోషల్ మీడియా కామెంట్లలో షేర్ చేసి విద్యార్థులను ట్రాప్ చేస్తారు. పేపర్‌లో కొన్ని ప్రశ్నలను శాంపిల్స్ గా చూపిస్తూ నమ్మిస్తారు. పూర్తి పేపర్ కావాలంటే క్రిప్టోకరెన్సీ లేదా గుర్తుతెలియని యూపీఐ ఐడీల ద్వారా డబ్బులు పంపాలని డిమాండ్ చేస్తారు. క్రిప్టో వాడటం వల్ల ఆ డబ్బు ఎవరి అకౌంట్‌కి వెళ్తుందో కనిపెట్టడం ఇన్వెస్టిగేషన్ టీమ్స్‌కు పెద్ద సవాల్‌గా మారింది.

మరోవైపు టెలిగ్రామ్‌లో ఉండే హై-లెవెల్ ప్రైవసీ ఫీచర్లను నేరగాళ్లు పోలీసుల నుంచి తప్పించుకోవడానికి కవచంలా వాడుకున్నారు. ఛానల్‌లో పెట్టే పేపర్లను ఎవరూ స్క్రీన్‌షాట్ తీయకుండా, డౌన్లోడ్ చేసుకోకుండా కంటెంట్ సేవింగ్ రెస్ట్రిక్షన్ ఆప్షన్ ఆన్ చేస్తారు. అలాగే అవతలి వ్యక్తి పేపర్ చూడగానే ఆ మెసేజ్ ఆటోమేటిక్‌గా డిలీట్ అయిపోయేలా సెల్ఫ్-డిస్ట్రక్ట్ టైమర్ సెట్ చేస్తారు. దీనివల్ల స్క్రీన్ పైన పేపర్ కనిపిస్తుంది కానీ, పోలీసులకు ఎలాంటి డిజిటల్ ఆధారాలు దొరకవు.

వాట్సప్‌లో అయితే అవతలి వ్యక్తి ఫోన్ నంబర్ కనిపిస్తుంది కాబట్టి ఈజీగా ట్రాక్ చేయవచ్చు. కానీ టెలిగ్రామ్‌లో ఫోన్ నంబర్ పూర్తిగా హైడ్ చేసి, కేవలం ఒక నకిలీ యూజర్‌నేమ్‌తో పెద్ద పెద్ద ఛానల్స్ రన్ చేయవచ్చు. పైగా టెలిగ్రామ్ సర్వర్లు విదేశాల్లో ఉండటం, భారత దర్యాప్తు సంస్థల నోటీసులకు వారు త్వరగా స్పందించకపోవడంతో నిందితులు పట్టుబడకుండా సేఫ్‌గా తప్పించుకుంటూ వచ్చారు.

అయితే, తప్పు చేసిన కేటుగాళ్లను పట్టుకోవడంలో విఫలమై, ఏకంగా యాప్‌నే బ్లాక్ చేయడం ఏంటని ఇప్పుడు సాధారణ యూజర్లు ప్రభుత్వంపై తీవ్ర అసహనం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. దేశంలో దాదాపు పదిహేను కోట్ల మంది టెలిగ్రామ్ వాడుతుండగా.. అందులో కేవలం పరీక్షల కోసమే కాకుండా, అఫీషియల్ స్టడీ మెటీరియల్స్, ఆన్‌లైన్ క్లాసులు, వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్ అప్‌డేట్స్, బిజినెస్ కమ్యూనికేషన్స్ కోసం ఈ యాప్‌ను నమ్ముకున్న వారే ఎక్కువ. కొందరు నేరగాళ్లు తప్పు చేస్తే, దానికి కోట్లాది మంది సామాన్య వినియోగదారులను ఇబ్బంది పెట్టడం ప్రభుత్వ అసమర్థతకు నిదర్శనమని నెటిజన్లు సోషల్ మీడియాలో ట్రోల్ చేస్తున్నారు. ఒక యాప్‌ను బ్యాన్ చేసినంత మాత్రాన నేరాలు ఆగవని, కేటుగాళ్లు తమ అడ్డాను మరో ప్లాట్‌ఫామ్‌కు మారుస్తారే తప్ప సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం దొరకదని యూజర్లు గట్టిగా వాదిస్తున్నారు.

ప్రస్తుతానికి ఈ నిషేధం తాత్కాలికం మాత్రమేనని కేంద్ర ఐటీ శాఖ వర్గాలు స్పష్టం చేశాయి. జూన్ ఇరవై ఒకటిన జరగనున్న నీట్ రీ-ఎగ్జామినేషన్ ముగిసే వరకు, ఆ తర్వాత కూడా పరిస్థితులను సమీక్షించడానికి ఈ బ్యాన్ విధిస్తున్నట్లు తెలుస్తోంది. టెలిగ్రామ్‌లోని వివాదాస్పద మెసేజ్ ఎడిటింగ్ ఆప్షన్‌ను జూన్ ముప్పై వరకు నిలిపివేయాలని ఇప్పటికే ఆదేశాలు జారీ అయ్యాయి. నిందితుల వివరాలను సేకరించడంలో టెలిగ్రామ్ యాజమాన్యం భారత ప్రభుత్వానికి ఏ మేరకు సహకరిస్తుంది, దేశ భద్రతా చట్టాలకు ఎలా లోబడుతుంది అనే అంశాల ఆధారంగానే జూలై మొదటి వారంలో ఈ నిషేధాన్ని ఎత్తివేసే అవకాశం ఉందని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు.