🌤 వాతావరణం
38°C
🥇 బంగారం
₹94,200
⛽ పెట్రోల్
₹108.76
ఉత్తరాంధ్రకు గోదావరి జలాలు చేరాయి. పోలవరం ఎడమ ప్రధాన కాలువ నుంచి అనకాపల్లి వైపు నీటి విడుదల జరిగింది. దీంతో ఇప్పుడు రాజకీయంగా ఒక ప్రశ్న ముందుకొచ్చింది. ఈ ఘనత ఎవరిది? వైఎస్ఆర్ హయాంలో మొదలైన ప్రాజెక్టు అని ఒక వాదన.. తమ హయాంలోనే పనులు కీలక దశకు చేరాయని మరో వాదన.. గత ప్రభుత్వమే ఎక్కువ పనులు పూర్తి చేసిందని ఇంకో వాదన.
ఈ వాదనల్లో నిజం ఎంత? రాజకీయ ప్రచారాన్ని పక్కనపెట్టి ఇరిగేషన్ ప్రాజెక్టు నిర్మాణ క్రమాన్ని చూస్తే సమాధానం కొంత స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
ఇరిగేషన్ రంగ నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, పోలవరం లాంటి భారీ ప్రాజెక్టుకు “ఎవరి ప్రాజెక్టు?” అనే ప్రశ్న కంటే “ఏ ప్రభుత్వం ఏ దశలో ఏ పని చేసింది?” అనేదే సరైన కొలమానం. ఆ లెక్కన చూస్తే పోలవరం ఎడమ కాలువ కథ ఒక్క ప్రభుత్వంతో మొదలై ఒక్క ప్రభుత్వంతో ముగిసినది కాదు.
అధికారిక కాగ్ రికార్డుల ప్రకారం పోలవరం ప్రాజెక్టు నిర్మాణం 2004-05లో రాష్ట్ర ప్రభుత్వ నిధులతో ప్రారంభమైంది. ప్రాజెక్టును 23 ప్యాకేజీలుగా విభజించి 2004 నుంచి 2007 మధ్య పనులు అప్పగించారు. ఇందులో ఎడమ ప్రధాన కాలువకు సంబంధించిన ప్యాకేజీలు కూడా ఉన్నాయి.
అందువల్ల ప్రాజెక్టుకు శ్రీకారం చుట్టిన క్రెడిట్ వైఎస్ రాజశేఖరరెడ్డి ప్రభుత్వానిదేనన్న విషయంలో పెద్దగా వివాదానికి తావులేదు.
కానీ ఇక్కడే అసలు విషయం మొదలవుతుంది. ప్రాజెక్టు ప్రారంభమైంది కాబట్టి అప్పుడే కాలువ పూర్తయిందని చెప్పలేం. పోలవరం పనుల చరిత్రలో తర్వాతి దశలు చాలా కీలకం.
భూసేకరణ, పునరావాసం, రైల్వే-జాతీయ రహదారి క్రాసింగ్లు, ఇతర మౌలిక వసతుల మార్పులు వంటి సమస్యలు కాలువ పనులను ప్రభావితం చేశాయి. కాగ్ కూడా ఈ అంశాలను తన నివేదికల్లో నమోదు చేసింది.
ఇరిగేషన్ నిపుణులు సాధారణంగా చెప్పే విషయం కూడా ఇదే. ఒక కాలువకు మట్టి తవ్వడం ఒక్కటే పని కాదు. కాలువ వెంట భూసేకరణ, లైనింగ్, అక్విడక్టులు, సైఫన్లు, సొరంగాలు, రహదారి-రైల్వే క్రాసింగ్లు, పంపిణీ వ్యవస్థ.. ఇవన్నీ పూర్తయితేనే నీరు చివరి ఆయకట్టుకు చేరుతుంది.
అందుకే పోలవరం ఎడమ కాలువలో “ఎంత శాతం పూర్తయింది?” అన్నదానికంటే “ఏ నిర్మాణాలు పూర్తయ్యాయి, ఏవి మిగిలాయి?” అన్నదే ఇంజినీరింగ్ పరంగా ముఖ్యమైన ప్రశ్న.
2014లో పోలవరం జాతీయ ప్రాజెక్టుగా మారడం మరో కీలక మలుపు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం ద్వారా పోలవరం జాతీయ ప్రాజెక్టుగా గుర్తింపు పొందింది. ఆ తర్వాత సాగునీటి విభాగానికి సంబంధించిన మిగిలిన వ్యయాన్ని కేంద్రం భరించే విధానం ఏర్పడింది. పనులను రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అమలు చేస్తూ వచ్చింది.
అంటే 2014 తర్వాత పోలవరం కేవలం రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రాజెక్టుగా కాకుండా కేంద్ర-రాష్ట్రాల భాగస్వామ్యంతో నడిచే ప్రాజెక్టుగా మారింది.
ఇక్కడ మరో రాజకీయ అపోహను కూడా గమనించాలి. పోలవరానికి జాతీయ ప్రాజెక్టు హోదా రావడం ఒక్క ముఖ్యమంత్రి తీసుకున్న వ్యక్తిగత నిర్ణయం కాదు. అది పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టంలోనే పొందుపరిచిన అంశం.
2014-19 మధ్య చంద్రబాబు ప్రభుత్వం పోలవరం పనులను కొనసాగించింది. కేంద్ర నిధుల వ్యవస్థలోకి ప్రాజెక్టు వచ్చిన తర్వాత నిర్మాణానికి ఆర్థిక మద్దతు కూడా పెరిగింది.
అయితే 2019 నాటికి ఎడమ కాలువ పూర్తిగా సిద్ధంగా లేదు. ఆ తర్వాతి అధికారిక నివేదికలు కూడా కాలువలో ఇంకా గణనీయమైన పనులు మిగిలి ఉన్నాయని చూపిస్తున్నాయి.
కాబట్టి “2019కే ఎడమ కాలువ మొత్తం పూర్తయింది” అనడం కూడా సరైన ఫ్యాక్ట్చెక్ కాదు.
ఇది కూడా పూర్తిగా నిజం కాదు.
2019లో ప్రభుత్వం మారిన తర్వాత పోలవరం పనులపై రీటెండరింగ్ చేపట్టారు. కొన్ని పాత ఒప్పందాలను ముగించి మిగిలిన పనులను కొత్త కాంట్రాక్టింగ్ విధానంలో చేపట్టే చర్యలు జరిగాయి.
కాగ్ 2023 మార్చి నాటికి ఎడమ ప్రధాన కాలువ పనుల్లో కొన్ని ప్యాకేజీలు కొనసాగుతున్నాయని, కొన్ని పూర్తయ్యాయని, మరికొన్ని ఇంకా వివిధ దశల్లో ఉన్నాయని నమోదు చేసింది.
అంటే జగన్ ప్రభుత్వ కాలంలో పనులు జరగలేదన్న వాదనను అధికారిక రికార్డులు సమర్థించవు.
అదే సమయంలో, ఈ కాలంలో పోలవరం నిర్మాణ వేగంపై విమర్శలు కూడా ఉన్నాయి. కాబట్టి “పనులు జరిగాయి” అనడం వాస్తవం అయితే, “ప్రాజెక్టు పూర్తయింది” అనడం మాత్రం వాస్తవం కాదు.
2024లో చంద్రబాబు ప్రభుత్వం తిరిగి అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత ఎడమ కాలువ పనులపై గడువులు పెట్టి వరుస సమీక్షలు నిర్వహించింది.
2026లో అనకాపల్లి వైపు నీటిని తీసుకెళ్లే మిగిలిన కీలక పనులపై ప్రభుత్వం ప్రత్యేకంగా దృష్టి పెట్టింది. చివరకు సెప్టెంబర్ 2న ఎడమ ప్రధాన కాలువ నుంచి నీటి విడుదల జరిగింది.
ఇదే ప్రస్తుత ప్రభుత్వానికి లభిస్తున్న అత్యంత స్పష్టమైన క్రెడిట్.
ఎందుకంటే ఇన్నేళ్లుగా నిర్మాణంలో ఉన్న కాలువను కేవలం “పనులు జరుగుతున్నాయి” అనే దశ నుంచి “నీరు విడుదల చేసిన” దశకు తీసుకురావడం ఒక ముఖ్యమైన మైలురాయి.
ఇక్కడ కూడా కొంత స్పష్టత అవసరం.
తాజా విడుదలతో తొలి దశలో సుమారు 2.87 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు, 5.23 లక్షల మందికి ప్రయోజనం కలిగేలా ప్రణాళిక ఉంది. అనకాపల్లి జిల్లాలో సుమారు 1.5 లక్షల ఎకరాలకు ప్రయోజనం ఉంటుందని అధికారులు చెబుతున్నారు.
ఎడమ కాలువ పూర్తి ప్రయోజనం పొందాలంటే దాని అనుసంధాన వ్యవస్థలు, పంపిణీ కాలువలు, నీటి నిల్వలు కూడా కీలకమే. విశాఖతో పాటు ఇతర ఉత్తరాంధ్ర జిల్లాలకు నీటిని తీసుకెళ్లే తదుపరి దశలు ఇంకా ఉన్నాయి.
అందువల్ల “ఉత్తరాంధ్ర మొత్తానికి పోలవరం నీళ్లు వచ్చేశాయి” అనే ప్రచారం కంటే “ఉత్తరాంధ్రకు గోదావరి జలాల సరఫరాలో కీలకమైన తొలి దశ ప్రారంభమైంది” అనడం కరెక్ట్.
ఇరిగేషన్ నిపుణుడి దృష్టిలో దీనికి ఒకే పేరు చెప్పడం కష్టం.
వైఎస్ఆర్ — ప్రాజెక్టుకు, ఎడమ కాలువ పనులకు శ్రీకారం చుట్టిన ప్రభుత్వం.
2009-14 మధ్య ప్రభుత్వాలు — ప్రారంభించిన పనులను కొనసాగించిన దశ.
చంద్రబాబు 2014-19 ప్రభుత్వం — జాతీయ ప్రాజెక్టు దశలో నిర్మాణాన్ని కొనసాగించిన ప్రభుత్వం.
జగన్ 2019-24 ప్రభుత్వం — కాంట్రాక్టుల మార్పులు, రీటెండరింగ్, మిగిలిన పనుల కొనసాగింపులో భాగమైన ప్రభుత్వం.
చంద్రబాబు 2024-26 ప్రభుత్వం — మిగిలిన కీలక పనులను వేగవంతం చేసి, ఎడమ కాలువ నుంచి ఉత్తరాంధ్రకు నీటి విడుదల దశకు తీసుకొచ్చిన ప్రభుత్వం.
అందుకే ఫ్యాక్ట్చెక్ పరంగా చూస్తే “పోలవరం క్రెడిట్ ఒక్కరిదే” అనడం కంటే “ప్రాజెక్టు ప్రారంభం నుంచి ప్రస్తుత నీటి విడుదల వరకు అనేక ప్రభుత్వాల పాత్ర ఉంది; తాజా నీటి విడుదల మాత్రం ప్రస్తుత చంద్రబాబు ప్రభుత్వ హయాంలో జరిగింది” అనేదే రికార్డులకు దగ్గరగా ఉండే విశ్లేషణ.
పోలవరం రాజకీయాలకు అతీతంగా చూస్తే ఇదే అసలు కథ. ప్రారంభించిన ప్రభుత్వం ఒకటి.. నిర్మాణాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లిన ప్రభుత్వాలు మరికొన్ని.. చివరకు నీటిని విడుదల చేసిన ప్రభుత్వం ఇంకొకటి. భారీ నీటిపారుదల ప్రాజెక్టుల విషయంలో క్రెడిట్ కూడా అంతే దశలవారీగా చూడాల్సి ఉంటుంది.
