విశాఖ AI డేటా సెంటర్ ప్రాజెక్టుతో ఆంధ్రప్రదేశ్ దేశంలోనే అతిపెద్ద AI హబ్గా మారే దిశగా అడుగులు వేస్తోంది. ఒకప్పుడు ఐటీ అంటే హైదరాబాద్, బెంగళూరు మాత్రమే గుర్తుకు వచ్చేవి. ఇప్పుడు ప్రపంచం వేగంగా కృత్రిమ మేధ (Artificial Intelligence) వైపు అడుగులు వేస్తోంది. గూగుల్ తన అతిపెద్ద AI హబ్ నిర్మాణాన్ని విశాఖలో ప్రారంభించగా, రిలయన్స్, సిఫైతో పాటు మరో డజనుకు పైగా సంస్థలు కూడా ఈ ప్రాంతంలో AI డేటా సెంటర్ల ఏర్పాటుపై దృష్టి పెట్టాయి. ఇవన్నీ విశాఖపై దేశవ్యాప్తంగా దృష్టి పడేలా చేశాయి. అయితే AI డేటా సెంటర్ అంటే అసలు ఏమిటి? ఇవి వస్తే నిజంగానే వేల ఉద్యోగాలు వస్తాయా? రాష్ట్రానికి ఎంత లాభం? ఏమైనా ప్రమాదాలు కూడా ఉన్నాయా? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానం తెలుసుకుందాం.
చాలామందికి డేటా సెంటర్ అంటే కంప్యూటర్లతో నిండిన ఒక పెద్ద భవనం అనిపిస్తుంది. కానీ వాస్తవానికి ప్రపంచంలోని అనేక డిజిటల్ సేవలు ఇలాంటి కేంద్రాలపైనే ఆధారపడి ఉంటాయి. మీరు ChatGPTలో ప్రశ్న అడిగినా, Googleలో సెర్చ్ చేసినా, Netflixలో సినిమా చూసినా, UPI ద్వారా డబ్బు పంపినా… ఆ డేటా ఎక్కడో ఒక డేటా సెంటర్లోనే ప్రాసెస్ అవుతోంది. AI డేటా సెంటర్లలో సాధారణ సర్వర్లు మాత్రమే ఉండవు. వేలాది GPU (Graphics Processing Unit) చిప్లతో కూడిన అత్యంత శక్తివంతమైన కంప్యూటింగ్ వ్యవస్థలు ఉంటాయి. ఇవే భారీ స్థాయిలో డేటాను విశ్లేషించి AI మోడళ్లకు శిక్షణ ఇస్తాయి. అందుకే వీటిని AI యుగానికి వెన్నెముకగా నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు.
AI వినియోగం వేగంగా పెరుగుతోంది. బ్యాంకింగ్, ఆరోగ్యం, విద్య, వ్యవసాయం, పరిశ్రమలు, ప్రభుత్వ సేవలు, ఈ-కామర్స్… దాదాపు ప్రతి రంగంలో AI ప్రవేశిస్తోంది. దీనివల్ల డేటా నిల్వ, ప్రాసెసింగ్ అవసరం కూడా విపరీతంగా పెరుగుతోంది. అందుకే అమెరికా, యూరప్, సింగపూర్, యూఏఈ, భారత్ వంటి దేశాలు భారీ AI డేటా సెంటర్ల కోసం పోటీ పడుతున్నాయి. ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద టెక్ కంపెనీలు కూడా ఈ రంగంలో బిలియన్ల డాలర్లు పెట్టుబడి పెడుతున్నాయి.
విశాఖకు సహజంగా ఉన్న కొన్ని బలాలు దీనికి కారణం.
ఇవన్నీ కలిసి విశాఖను AI డేటా సెంటర్లకు అనువైన నగరంగా మారుస్తున్నాయి.
డేటా సెంటర్ వస్తే కేవలం ఒక భవనం నిర్మించడం మాత్రమే కాదు. దాని చుట్టూ మొత్తం డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థ అభివృద్ధి చెందే అవకాశం ఉంటుంది. పెద్ద పెట్టుబడులు రావడం, రోడ్లు, విద్యుత్, ఫైబర్ కనెక్టివిటీ వంటి మౌలిక సదుపాయాలు మెరుగుపడటం, క్లౌడ్ కంప్యూటింగ్, సైబర్ సెక్యూరిటీ, AI స్టార్టప్లు, సాఫ్ట్వేర్ కంపెనీలు ఏర్పడే అవకాశాలు పెరగడం వంటి ప్రయోజనాలు ఉంటాయి. దీర్ఘకాలంలో విశాఖ దక్షిణ భారతదేశంలోని మరో ప్రధాన టెక్నాలజీ కేంద్రంగా ఎదిగే అవకాశం ఉందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు.
“AI డేటా సెంటర్లు వస్తే లక్షల ఉద్యోగాలు వస్తాయి” అనే ప్రచారం తరచూ వినిపిస్తోంది. కానీ వాస్తవ పరిస్థితి కొంత భిన్నంగా ఉంటుంది. నిర్మాణ దశలో వేలాది మందికి పని దొరుకుతుంది. అయితే డేటా సెంటర్ కార్యకలాపాలు ప్రారంభమైన తర్వాత అత్యంత నైపుణ్యం కలిగిన పరిమిత సంఖ్యలో ఉద్యోగులే అవసరమవుతారు. అసలు ఉద్యోగాలు డేటా సెంటర్లో కాకుండా దాని చుట్టూ ఏర్పడే AI కంపెనీలు, స్టార్టప్లు, క్లౌడ్ సేవలు, సైబర్ సెక్యూరిటీ, డేటా అనలిటిక్స్, సాఫ్ట్వేర్ అభివృద్ధి రంగాల్లో ఎక్కువగా వస్తాయి. అందుకే స్థానిక యువతకు అవకాశాలు రావాలంటే ఇప్పటి నుంచే AI, Python, Cloud Computing, Cyber Security, Data Science వంటి రంగాల్లో శిక్షణ అవసరం.
AI డేటా సెంటర్లకు 24 గంటలూ నిరంతర విద్యుత్ అవసరం. ఒక పెద్ద డేటా సెంటర్ వినియోగించే విద్యుత్ కొన్ని సందర్భాల్లో ఒక చిన్న పట్టణం అవసరాలకు సమానంగా ఉండొచ్చని నిపుణులు చెబుతున్నారు. అందుకే విద్యుత్ ఉత్పత్తి, గ్రీన్ ఎనర్జీ, బ్యాకప్ వ్యవస్థలు, ట్రాన్స్మిషన్ మౌలిక సదుపాయాలు ముందుగానే సిద్ధంగా ఉండాలి. లేకపోతే భారీ పెట్టుబడులు వచ్చినా నిర్వహణ కష్టమవుతుంది.
డేటా సెంటర్లలోని వేలాది సర్వర్లు నిరంతరం వేడి ఉత్పత్తి చేస్తాయి. వాటిని చల్లబరచడానికి ఆధునిక కూలింగ్ వ్యవస్థలు అవసరం. కొన్ని రకాల డేటా సెంటర్లలో ఇందుకోసం గణనీయమైన నీటిని వినియోగిస్తారు. అందుకే నీటి కొరత ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఈ ప్రాజెక్టులపై పర్యావరణ నిపుణులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. అయితే కొత్త తరహా లిక్విడ్ కూలింగ్, రీసైకిల్ చేసిన నీటి వినియోగం వంటి సాంకేతికతలతో ఈ సమస్యను తగ్గించే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి.
భారీ పెట్టుబడుల ప్రకటనలతో ప్రాజెక్టు ప్రాంతాల చుట్టూ భూముల ధరలు ఒక్కసారిగా పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. ఇది కొందరికి లాభం అయినా, రైతులు, చిన్న వ్యాపారులు, స్థానిక ప్రజలపై ఒత్తిడి పెరిగే అవకాశమూ ఉంటుంది. అందుకే భూసేకరణ పారదర్శకంగా జరగడం, స్థానికులకు తగిన పరిహారం, ఉపాధి అవకాశాలు కల్పించడం కీలకమని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
AI డేటా సెంటర్లతో భవిష్యత్తులో ఎక్కువ డిమాండ్ ఉండే రంగాలు:
ఈ నైపుణ్యాలు ఉన్నవారికి భారతదేశంలోనే కాకుండా విదేశాల్లోనూ అవకాశాలు పెరిగే అవకాశం ఉంది.
AI డేటా సెంటర్లు ఒక్కటే రాష్ట్రాన్ని మార్చేస్తాయని అనుకోవడం సరైంది కాదు. అలాగే ఇవి కేవలం ప్రచార ప్రాజెక్టులే అని కొట్టిపారేయడమూ సరికాదు. పెట్టుబడులతో పాటు విద్యుత్, నీరు, నైపుణ్యం కలిగిన మానవ వనరులు, స్థానిక పరిశ్రమలు, స్టార్టప్ల అభివృద్ధి, విద్యాసంస్థల భాగస్వామ్యం… ఇవన్నీ కలిసొస్తేనే విశాఖ నిజమైన AI హబ్గా మారుతుంది. లేకపోతే భారీ భవనాలకే పరిమితమయ్యే ప్రమాదం ఉంది.
విశాఖలో AI డేటా సెంటర్ల ఏర్పాటు ఆంధ్రప్రదేశ్కు ఒక కీలక అవకాశం. అయితే ఇది కేవలం పెట్టుబడుల కథ కాదు. విద్య, ఉపాధి, విద్యుత్, పర్యావరణం, డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలు—ఈ ఐదు అంశాల మధ్య సమతుల్యం సాధించినప్పుడే ఈ ప్రాజెక్టులు దీర్ఘకాలంలో రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థను మార్చగలవు. రానున్న ఐదేళ్లు ఈ దిశగా ఏపీ ప్రయాణాన్ని నిర్ణయించే అవకాశం ఉంది.